IBYIZA N'IBYABI BY'IMIBARE Y'IMPAPURO:

UMUKINO HAGATI YO KURENGERA IBIDUKIKIJE N'UBUNAMIRE BW'ABAKORESHA

Umwanditsi: MVI ECO

2025/12/31

Ibyatsi bya Mvi mu iduka rya kawa

Niminsi, kuva ku masosiyete acuruza ibiryo byihuse kugeza ku ma cafe yigenga,uduti tw'impapuroByabaye kimwe mu bimenyetso bizwi cyane ariko bitavugwaho rumwe mu bikorwa byo kugabanya iplastike ku isi. Uyu muyoboro usa n'aho ari muto ufite icyerekezo mpuzamahanga cyo kugabanya ihumana ry'umweru, ariko kandi byateje ibirego byinshi ku bijyanye n'imikorere. Iri hinduka si ugushyira mu bikorwa ibisabwa na politiki gusa, ahubwo rinagaragaza ubushakashatsi buhuriweho hagati ya rubanda n'ibigo by'ubucuruzi mu nzira yo kurengera ibidukikije mu gihe cy'umuraba w'ibidukikije ku isi.

IGICE CYA 01

Igaruka ry'Ikinyejana

uduti tw'impapuro mu 1888

Imigozi y'impapuro mu kinyejana cya 19

PUduti twa aper si ikintu gishya mu bidukikije mu ijoro rimwe. Amateka yatwo ni maremare cyane kurusha utw’uduti twa pulasitiki. Mu 1888, Marvin Stone, umucuruzi w’itabi w’Umunyamerika, yakuye ibitekerezo ku nyubako z’itabi maze akora utwo duti twa mbere dugezweho atwikiriza impapuro za parafini. Kubera isuku yatwo no gukoresha imiterere yatwo, twakunzwe cyane muri resitora no mu masoko ya soda mu gihe kirenga imyaka mirongo itanu.

Kugeza mu myaka ya 1960, ni bwo ibyatsi bya pulasitiki bihendutse, biramba kandi byakozwe ku bwinshi byahinduye burundu isoko. Intsinzi ya pulasitiki yari intsinzi ku mikorere myiza y’inganda, ariko nyuma y’imyaka ibarirwa muri za mirongo, ikiguzi cyayo mu kubungabunga ibidukikije cyagiye kigaragara buhoro buhoro: nk’uko amakuru ava muriGahunda y'Umuryango w'Abibumbye Ishinzwe Ibidukikije (UNEP), miliyari amagana z'ibyatsi bya pulasitiki bikoreshwa rimwe gusa bikoreshwa ku isi yose buri mwaka. Byabaye ikimenyetso gisanzwe cy'umwanda wa pulasitiki yo mu mazi, bigatera ingaruka zitaziguye ku nyoni zo mu nyanja, utunyamaswa two mu nyanja n'ibindi biremwa.

PAT 02

Ibyiza: Igisubizo cy'ingenzi ku kurengera ibidukikije

Uduti tw'impapuro twakozwe mu ruhu rw'ibishishwa bya basage

TIgitekerezo cy’uduti tw’impapuro ku bidukikije cyoroshye kandi cyoroshye: igice cyabyo cy’ingenzi ni ibiti by’inganda. Mu bihe byiza mu nganda zikora ifumbire mvaruganda, dushobora kubora burundu mu mezi make, tugasubira mu mikorere karemano kandi tukirinda kubungabunga ibidukikije mu gihe cy’imyaka amagana. Mu myaka ya vuba aha, ubukangurambaga ku isi yose bwo kurwanya plastiki bwarushijeho gukomera, kandi ibibazo by’ibidukikije biterwa n’umwanda wa plastiki byakunze kwitabwaho cyane, bituma uduti tw’impapuro twongera kugaruka mu maso ya rubanda. Ku bigo bihitamo uduti tw’impapuro, ibi si igisubizo gusa ku bisabwa na politiki ahubwo ni amahitamo asanzwe yo kubahiriza kunoza ubumenyi bw’abaguzi ku bidukikije no kwerekana ubushyuhe bw’icyatsi kibisi cy’ikirango. Ugereranyije n’uduti tw’impapuro, uduti tw’impapuro dushobora kongera gukoreshwa no kubora burundu nyuma yo gukoreshwa, ibyo bikaba bishobora kugabanya umwanda wera neza.

IGICE CYA 03

Ingaruka zidashoboka: Ibibazo byo kunywa no gukoresha biterwa n'impapuro

Oroshya uduti tw'impapuro

SImbuga nkoranyambaga zuzuyemo urwenya: “Ugomba kwitoza imbaraga z'ukuboko mbere yo kunywa icyayi cy'amata, bitabaye ibyo ntushobora gutobora agapfundikizo ko gufunga.” “Umaze kunywa hagati, agapfundikizo karashongesha mbere.” “Icyo unywa cyose gifite uburyohe buke bw'ikarati.” Ikirego cy'abaguzi kigaragaza ibibazo bikunze kugaragara ku gapfundikizo k'impapuro: “Biragenda byoroshye uko unywa, kandi bikabura uko uruma.”

Igiciro kiri hejuru
Iyo unyoye ibinyobwa bishyushye mu gihe cy'itumba, ibyo binyabutabire biroroha gushonga mu gikombe
Impera isongoye iri hasi iragoye, bigatuma bigorana gutobora agapfundikizo
Ibisabwa cyane kugira ngo ahantu ho kubika ibintu habeho
Ikinyobwa cyose kiryoha nk'icy'impapuro zo kurya
……

Kuba hari ibi bibazo byashyize ubucuruzi bwinshi mu kibazo: gushimangira gukoresha impapuro bivuze ko bitwara ikiguzi kinini ndetse n’ibibazo byo kwinubira abaguzi; kureka impapuro bivuze ko binyuranyije na politiki y’ibidukikije ndetse n’uko ikirango gihagaze. Muri iki gihe, guhitamo ikindi gicuruzwa gifite imiterere y’ibidukikije n’imikorere ifatika, ndetse n’umucuruzi wizewe, byabaye ingenzi mu gukemura ikibazo.

IGICE CYA 04

Ugushidikanya ku Nteko Ishinga Amategeko: Igishushanyo mbonera cyananiranye mu izina ryo kurengera ibidukikije

IMuri Gashyantare 2025, uwahoze ari Perezida wa Amerika, Trump, yasinye itegeko risaba inzego za leta guhagarika kugura impapuro z'impapuro ako kanya, anasaba ko impapuro z'impapuro zihagarikwa mu gihugu hose. Impamvu ye ni uko impapuro z'impapuro "zidafite akamaro"—ziramenagurika, "ziraturika", zoroha iyo zishyizwe mu bushyuhe, kandi "zishobora kumara amasegonda make gusa". Yanabanenze ku mugaragaro avuga ko "igishushanyo mbonera cyananiwe mu izina ryo kurengera ibidukikije".

Iki cyemezo cyahinduye mu buryo butaziguye ingamba zo “kugabanya pulasitiki” zashyizweho na Biden muri Nyakanga 2024, mbere yari ifite gahunda yo kugabanya buhoro buhoro pulasitiki zikoreshwa rimwe zivuye muri guverinoma y’igihugu hanyuma zikayimenyekanisha mu gihugu hose.

Ni ubwa mbere White House yemera ku mugaragaro uburemere bw'ihumana rya pulasitiki, ariko Trump yahisemo "koga arwanya amazi".

Ariko ikibazo ni iki, ese koko ihumana rya pulasitiki si ikibazo?

GUmusaruro wa pulasitiki wo mu gihugu wiyongereye inshuro hafi 230 kuva mu 1950 kugeza 2019, aho umusaruro wa buri mwaka urenga toni miliyoni 400, muri zo hafi 40% ni pulasitiki ikoreshwa rimwe.Ku isi twishingikirizaho kugira ngo tubone ubuzima, imyanda ya pulasitiki ingana n'ikamyo itwara imyanda ijugunywa mu nyanja buri munota. Abahanga mu bya siyansi bavumbuye ibisigazwa bya pulasitiki mu nyoni, mu mafi, ndetse no mu maraso y'abantu, mu ngingo no mu bwonko.

Niba impamvu ya Trump yanga uduce tw'impapuro ari uko "udusimba tutazagwa mu duce twa pulasitiki kuko tumira ako kanya", none se abantu bo bazabigenza bate?

Ese koko dushobora kwirengagiza ikibazo cya pulasitiki nk'inguge?

IGICE CYA 5

Impapuro zishobora kuba atari igisubizo cyiza, ariko se gusubira mu gihe cya pulasitiki byaba ari byiza kurushaho?

DNubwo hari impaka ku bijyanye n'uduti tw'impapuro, nta gushidikanya ko ikiguzi cyo kugaruka mu gihe cya pulasitiki ari kinini:

Umusaruro wa pulasitiki ku isi wiyongereyeho inshuro zigera kuri 230 kuva mu 1950, aho umusaruro wa pulasitiki urenga toni miliyoni 460 ku mwaka.

Buri munota, pulasitiki ingana n'ikamyo itwara imyanda ijugunywa mu nyanja.

Umwanda wa microplastic uri hose. Wagaragaye kuva mu myobo miremire cyane kugeza ku misozi miremire cyane, no kuva ku binyabuzima byo mu mazi kugeza ku maraso y'abantu n'ingingo z'umubiri.

IGICE CYA 06

Kurengera ibidukikije ntibikwiye kuba ikintu kimwe no gushyira mu gaciro uburambe!

Imigozi y'impapuro ya Mvi ifite irangi rishobora kubora ridashobora kwangirika

Pake y'ibikoresho bya MVIikoresha irangi ritekanye kandi rishobora kubora burundu ridashobora kwangirika (nk'irangi rishingiye kuri polima z'ibimera) kugira ngo yongere uburyohe n'uburambe bw'ibyatsi by'impapuro. Ishingiro ryayo ni ugukurikiza umutekano w'ibiribwa no kuba ifumbire nyayo (byemewe n'imiryango yemewe nka BPI, DIN CERTCO, na TÜV OK ifumbire).

TKugera ku mibereho myiza yo kurengera ibidukikije n'uburambe:

✅ Irarwanya kurohama no kudakoroha: Irangi ryihariye ririnda ibidukikije rituma ibyatsi bikomera nubwo byamara igihe kirekire bikoreshwa

✅ Ikwiriye ibinyobwa bishyushye n'ibikonje: Igumana imiterere ihamye yaba ikawa ikonje, umutobe ukonje, cyangwa icyayi gishyushye, icyayi cy'amata ashyushye, nta ngaruka ku buryohe;

✅ Nta mpumuro y'inyongera: Ituma buri kunywa gake gakomeza kugira uburyohe bwako;

✅ Ibora burundu: Ikurikiza amahame mpuzamahanga agenga ibidukikije, ishobora kwangirika vuba mu bidukikije bidahumanya ibidukikije.

MKoroshya kandi urinde ibidukikije, kandi buri gihe unywa inzoga yuzuye ihumure n'amahoro yo mu mutima!

Twizeye ko buri gicuruzwa cyakorewe ibizamini bikomeye, bitazahaza gusa ibyifuzo by'ikoreshwa ahubwo bikanazana impinduka nyazo ku isi.

Kurengera ibidukikije si imbogamizi, ahubwo ni ukuvugurura. Wenda twagombye guhindura intego yacu tukareka kwitega "ubundi buryo butunganye" tukajya mu kumenya inzira yo gukomeza kunoza ibikorwa.

-Iherezo-